شيخ محمد جعفر امامى
39
لغات در تفسير نمونه ( فارسى )
اين احتمال نيز در آيه داده شده است كه منظور از آن جفتهاى حيوانات اهلى و وحشى بوده باشد ؛ يعنى نر و مادّهء گوسفند اهلى و وحشى . به تعبير ديگر ، « أَزْواج » جمع « زوج » معمولًا به دو جنس مذكر و مؤنث گفته مىشود ، خواه در عالم حيوانات باشد ، يا غير آنها ، سپس توسعه داده شده و به هر دو موجودى كه قرين يكديگر و يا حتى ضد يكديگرند « زوج » اطلاق مىشود . حتى به دو اطاق مشابه در يك خانه ، يا دو لنگه در ، و يا دو همكار و قرين ، اين كلمه گفته مىشود . و به اين ترتيب ، براى هر موجودى در جهان زوجى متصور است . و بعيد نيست كه زوجيت در اينجا به همان معناى خاص يعنى جنس « مذكر » و « مؤنث » باشد و قرآن مجيد در اين آيه ، خبر از وجود زوجيت در تمام جهان گياهان و انسانها ، و موجودات ديگرى كه مردم از آن اطلاعى ندارند ، مىدهد . « أَزْواج » به معناى همسران بهشتى ، و يا همسران با ايمانى است كه در اين دنيا داشتند و اين كه بعضى احتمال دادهاند ، به معناى همطرازان بوده باشد ( مانند آيهء 22 سورهء « صافات » : أُحْشُرُوا الَّذِينَ ظلَمُوا وَ أَزْواجَهُمْ : « ظالمان و همطرازانشان را محشور كنيد » ) ؛ در اينجا بسيار بعيد به نظر مىرسد . « ازْواج » در سورهء « صافات » اشاره به همسران مجرم و بتپرست آنها ، و يا همفكران و همكاران و همشكلان آنها مىباشد ؛ زيرا اين كلمه به هر دو معنا آمده است . « أَزْواج » جمع « زوج » ، به معناى جفت و جنس « مذكر و مؤنث » است ؛ و آفرينش انسان از اين دو جنس . علاوه بر اين كه ضامن بقاى نسل او است ، سبب آرامش جسم و جان او محسوب مىشود . چنان كه در آيهء 21 سورهء « روم » مىخوانيم : وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْها وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً : « از نشانههاى ( عظمت ) خداوند اين است كه همسرانى از جنس خودتان براى شما آفريد تا در كنار آنها آرامش بيابيد ؛ و در ميان شما محبت و رحمت قرار داد » . و به تعبير ديگر ، جنس مذكر و مؤنث هر كدام مكمل وجود ديگرى و بر طرف كنندهء كمبودهاى طرف مقابل مىباشد . و از آنجا كه « أَزْواج » در لغت به معناى « اصناف و انواع » نيز آمده ، بعضى اين آيه را اشاره به اصناف مختلف انسانها مىدانند ؛ و تفاوتهايى كه از نظر رنگ ، نژاد ، روحيات و استعدادهاى مختلف در ميان انسانها مىباشد را آن نيز از نشانههاى عظمت حق و مايهء تكامل جامعهء انسانى مىدانند . « 1 »
--> ( 1 ) . انعام ، آيهء 143 ( ج 6 ، ص 22 ) ؛ يس ، آيات 36 ، 56 ( ج 18 ، صفحات 400 ، 441 ) ؛ صافات ، آيهء 22 ( ج 19 ، ص 45 ) ؛ نبأ ، آيهء 8 ( ج 26 ، ص 31 )